ورودي عامل حياتي در معماري درونگرا(چند نمونه ورودي در باغ هاي ايراني)

در طراحی فضای ورودی هر یک از انواع بناها، اهداف و اصولی متناسب با آن بنا
از جمله: حفظ محرمیت خانواده، ورود با خضوع، ورود به تدریج، آسانی دسترسی به فضای داخلی یا دشواری در آن، شاخص و خوانا بودن بنا در سیمای شهر، ایجاد پیوند بین بناهای بزرگ و عمومی با فضاهای شهری ، در نظرگرفته می شد.

درباغ هایی که دارای طراحی معمارانه و مناسب بودند، فضای ورودی باغ دارای جزء- فضاها و عناصری کمابیش همانند مدارس یعنی دارای جلوخان پیش طاق، درگاه، هشتی و دالان بود و مسیر حرکت در آنها در مواردی در امتداد غیر مستقیم بود.

اجزای تشکیل دهنده: جلوخان / پیش طاق / درگاه / هشتی / دالان/ ایوان/ ساباط/ رواق

برخی عناصر: در / کوبه و حلقه / آستانه / سکو / سردر / منار / روزن / حوض (داخل هشتی(

اصول ترکیب کالبدی:

1_اصل سلسله مراتب
2_اصل محور
3_اصل تقارن

موقعیت ورودی: نزدیک یکی از گوشه ها / روی محور تقارن / روی دو محور تقارن / در گوشه / در نقاط مختلف
شکل مسیر دسترسی به فضای درونی:
1_مستقیم
2_غیر مستقیم
3_مارپیچ

مقیاس نما :
1_مقیاس انسانی
2_مقیاس فوق انسانی

شکل ترکیب نما:
1_کشیده (پهن)
2_بلند( مرتفع)
3_متوسط

تزئینات نما: آجرکاری، کاشیکاری، گچبری، حجاری
طرح: سنتی – نیمه سنتی – جدید

تعداد نما ها (بیرونی و درونی)
فضاهای ورودی بناهای درونگرا دارای دو نما هستند. نخست نمایی که از بیرون دیده می شود و دوم نمایی که از درون مشاهده می گردد. در ورودی باغ ها نیز به دلیل اهمیت وجه داخلی ورودی و تاثیری که در نمای عمومی باغ دارد معمولا وجه داخلی نیز طراحی می شده است.

کارکردهای اصلی ورودی:

ارتباط و اتصال بین درون و بیرون
نظارت بر ارتباط

کارکردهای فرعی ورودی:
تجمع – بدرقه و استقبال – محل کتیبه و وقفنامه و فرمان

اهداف جنبی ترکیب اجزای ورودی:
حفظ محرمیت و امنیت / ورود با خضوع و طمانینه / شکل مسیر غیر مستقیم / ورود به تدریج / جلب توجه / دعوت کنندگی و گشودگی

نارنجستان قَوام:
سردر ورودی در ضلع جنوبی قرار داشته و به یک هشتی باز میگردد و از طریق دو راهرو قرینه به حیاط راه میابد. بنای ضلع جنوبی شامل دو ایوان ستوندار و اتاقهایی است که محل استقرار خدمه بوده‌است. سردر ورودی دارای تزئینات آجرکاری زیبایی است. بر پیشانی سردر ورودی کتیبه ای از سنگ مرمر سرخ فام شامل آیاتی از قرآن است. تاریخ بالای سردر سال 1305 هجری قمری را نشان می دهد که همزمان با پادشاهی ناصرالدین شاه قاجار است. پشت دالان رو به حیاط مقداری کاشی کاری هفت رنگ دارد که شامل گل و بته و پرندگان است و عکس سه نفر با لباس های محلی نشان داده شده است.
بر روی سنگ ازاره درگاه، نقش دو سرباز دوره قاجاریه در حالی که تفنگی در دست دارند حجاری شده است. و در پیش طاق دو سکو وجود دارد. در ورودی از چوب ساج تهیه شده و برروی آن منبت کاری های زیبایی انجام گرفته است. سقف هشتی دارای آجر کاری و کاشی کاری و مقرنس سازی گچی است.
سمت راست ورودی اصلی ورودی کوچک دیگری نیز دیده می شود که احتمالا ورودی خدمه بوده است و دسترسی آن مستقیم به فضای جانبی خدمه است.

باغ ارم:

ناحیه مزبور در شمال شرقی شهر واقع شده بود. هنگامی که شخصی از در آهنی وارد باغ می گردید، خیابان بسیار عریضی به چشم می خورد که به مدخل باغ شاه منتهی می شد خود باغ در حدود سیصد متر درازا و 30 متر پهنا داشت و محور طویل آن خیابانی به پهنای شش متر و درازای حدود دویست متر بود.در حال حاضر یک ورودی در شمال باغ فعال است ولی به نظر می رسد ورودی که در قسمت جنوبی باغ واقع است همان ورودی باشد که در کتاب دونالد ویلبر توصیف شده است. هرجند دارای المان ها ی معمول ورودی مانند هشتی و دالان نمی باشد. تزئینات جبهه خارجی آن توسط تركيب آجر و کاشی به طرز ظریف و زیبایی انجام شده است و جبهه داخلی ورودی بدون تزئینات می باشد.

ارگ كريم خان

باغ گلشن(عفيف آباد)

در ورودی اصلی باغ رو به شمال است. قوام الملک در ورودی یک مسیر بیضی اتومبیل رو ایجاد کرد که تا جلوی پله ورودی ساختمان می آمده است.

از روی پلان دونالد ویلبر احتمال وجود یک ورودی دیگر نیز در ضلع جنوبی وجود دارد که اکنون اثری از آن باقی نمانده است.
در شمالی شامل دالان مسقف و پهنی است که از دو طرف در محافظت اتاق هایی قرار دارد که به نظر می آید محل اسکان خدمه و یا نگهبان بوده است. حیاطی کوچک در جلوی ایو اتاق ها توسط دیواری منحنی شکل از محوطه اصلی باغ جدا شده است. این دیوار منحنی با باز کردن دید شخصی که در ورودی استاده است منظره دلانگیز باغ را کامل تر نشان می دهد و به عظمت باغ می افزاید.

باغ جهان نما:

اکنون این باغ باز سازی شده است و ورودی فعال کنونی یکی از ورودی های فرعی بوده است که بر روی پلان قدیمی مشخص هستند. به نظر می رسد ورودی اصلی بنای باقی مانده ای است در ضلع شمالی باغ.