سیر تحـول فضا در معمـاری

در طی قرون، ما با تعاریف مختلفی از فضا در معماری مواجه شده­ایم ولی در کل شاید بتوان این روند را به چهار دوره تقسیم نمود.

فضای دوره اول شامل کارهای دوران باستان می­باشد که محصول شکل­گیری اولیه سازه­هایی چون “لنتو”هاست. در این دوره فضای خالی درون بی­معنی است و معماری همانند تندیسی است که در سایت قابل رویت است. به عنوان مثال می­توان از “استون هنج” مربوط به ۱۶۸۰ قبل از میلاد نام برد که صورت اولیه آن ۵۷ ستون روی دو دایره و یک نیم دایره بوده است.

فضای دوره دوم معماری با تحول سازه بوجود می­آید، زمانی که طاق و قوس در بناها نمود می­یابند. آن چیزی که در بین­النهرین، معماری روم و … آن را مشاهده می­کنیم. در این حالت درون و برون بنا دارای معنی است، فضاها دارای شخصیت هستند و بصورت سلسله مراتب طی می­شوند یعنی دورن، بینابین و برون. در اینجا یک اتفاق دیگری نیز می­افتد و آن مطرح شدن انسان است و در ضمن درک انسان نیز از محیط عوض می­شود. یکی از نمونه­های این دوره معبد پانتئون می­باشد.

فضای دوره سوم معماری مقارن با انقلاب صنعتی است، هنگامیکه مصالح جدیدی چون شیشه و فلز پا بر عرصه معماری می­گذارند. در این دوره، درون و برونی که در دوره قبل مطرح بود از بین می­رود و فضاها به هم پیوند می­خورند و معماری تبدیل به نقاط و شبکه می­شوند. فضاهای بازی که آزادی دید دارند و دیگر دیوارها در امتداد هم نیستند. پدیده پارالکس و توازن بصری نیز محصول این دوره است. در این دوره می­توان به کارهای “میس ون درروهه” چون خانه آجری، غرفه بارسلونا در آلمان و ساختمان سیگرام اشاره نمود.


فضای دوره چهارم، دوره­ای است که معماران فضاها را طراحی می­کنند و آنچه را که می­خواهند در پیشگاه مخاطب قرار می­دهند. در این دوره جنسیت فضا مطرح می­شود و از تک معنایی خارج می­شود، فضاهای شیزو فرنی بوجود می­آید، سلسله مراتبی دیگر وجود ندارد و فضاها ریزوم­وار هستند و هندسه نااقلیدسی است. بخش اعظمی از کارهای گرگ لین و رم­کولهاس بدین گونه است.

منبع: eventspace.persianblog.ir